Yetkinlik Bazlı Mülakat Teknikleri
Yetkinlik Bazlı Mülakat Teknikleri:
Yetkinlik; bir organizasyon içindeki pozisyon ya da rol için ihtiyaç duyulan ve en yüksek performansa sahip kişileri ayırt eden bilgi, beceri ve davranışlardır. Bu bilgi, beceri ve davranışların organizasyon yapısı, kültürü, öncelikli şirket hedef ve stratejileri doğrultusunda belirlenmiş olması önem taşımaktadır. 

Yetkinlikler şirketin yapısına ya da varmak istediği hedeflere bağlı olarak farklılıklar gösterebilmektedir.
Herkes tarafından sahip olunması beklenen temel yetkinlikler olabileceği gibi, belli bir rol grubuna yönelik (yönetici kadrosu, teknik eleman, satış elemanı vs.) ya da yapılan işe yönelik teknik yetkinlikler de olabilmektedir. 
Söz konusu pozisyonda çalışması gereken “ideal” bir adayın sahip olması gereken yetkinlikler, iş analizini yürütmek ve iş tanımından yararlanmak sureti ile belirlenir ve adaylar bu yetkinlikleri ile karşılaştırılarak değerlendirilir. 
İdeal olarak, adayın işe alınma aşamasında kullanılan yetkinlikler, işe alım sonrasında performans değerlendirme, kariyer planlama, eğitim, ücretlendirme gibi safhalarda da kullanılacak olan yetkinlikler ile aynıdır. 
Bu yöntemde iş analizi, iş tanımı ve aday profilinden yararlanılarak görüşme sırasında sorulacak sorular geliştirilir.
Bu tür görüşmelerde en önemli yetkinlikler belirlendikten sonra bu noktaların üzerinde derinlemesine durulur; söz konusu davranışları ortaya çıkaracak sorular sorulur.
 
Yetkinliklerin Özellikleri
  • Yetkinlikler mükemmel davranışı tanımlar.
  • Yetkinlikler “görev tanımı” değildir.
  • Yetkinlikler, şirketin vizyon, misyon, stratejileri ve değerleri ile örtüşmeleridir.
  • Yetkinlikler basit ve kolay anlaşılır bir biçimde yazılır.
  • Yetkinlikler gözlemlenebilir, ölçülebilir olmalıdır.
  • Yetkinlikler davranış odaklıdır.
  • Kullanılan yetkinlikler sektörler arasında ve hatta aynı sektör içerisindeki şirketler arasında farklılık gösterebilir. 
Üç tip yetkinlik bulunmaktadır: Bunlar temel, fonksiyonel ve teknik yetkinliklerdir.
 
Temel Yetkinlikler
Şirket stratejileri doğrultusunda, bu stratejilere ulaşmak amacıyla tüm şirket çalışanlarının sahip olması beklenen bilgi,beceri ve davranışlardır.
 
  • Yeniliğe ve Değişime Açıklık
  • Analitik Düşünme/Bütünü Görebilme
  • İnisiyatif Kullanma/Risk Alma
  • Proaktif Olma
  • Esneklik/Değişen Koşullara Adapte Olma
  • Kaynakları Etkin Kullanabilme
  • Sürekli Öğrenmeye Açık Olma  
Fonksiyonel Ve Yönetsel Yetkinlikler
Liderlik ve yönetsel yetkinlikler, şirketler içinde yönetici pozisyonundaki ya da kariyer hayatları içinde yöneticilik pozisyonunda gelecek kişilerin sahip olması beklenen yetkinliklerdir.
  • Olumlu Kişiler Arası İlişkiler
  • Yenilikçi Olma
  • Yaratıcı Olma
  • Karar Verme
  • Takım Çalışması
  • Stratejik Düşünme
  • Planlama/Organize Etme
  • Kalite Odaklılık 
Teknik Yetkinlikler
Teknik yetkinlikler,şirket stratejileri doğrultusunda,bu stratejileri gerçekleştirebilmek amacıyla organizasyon içindeki iş aileleri doğrultusunda beklenen ve işin yapılması için gerekli olan bilgi, beceri ve davranışlardır.
  • Fonksiyon/birim bazında belirlenir.
  • Pazarlama Bilgisi
  • Müşteriye Teknik Bilgi ve Destek Sağlama
  • Müşteri Problemlerini Çözümleme
  • Pazar Araştırması Yapma
  • Rekabet Analizi Yapma
  • Strateji Geliştirme
  • Ürün/Servis Geliştirme
  • Satış Desteği Sağlama
  • Ürün/Servis Kalite Denetlemesi Yapma
  • Çabuk ve Sağlıklı İlişkiler Kurma
  • İkna Etme
  • Kendi Kendine Organize Olma
  • Yazılı ve Sözlü İletişim Kurma 
ÖRNEK
Yetkinlik Adı: Müşteri Odaklılık
Genel Tanımı: Müşterinin istek ve ihtiyaçlarını anlayabilme, bu ihtiyaçlar doğrultusunda koşulsuz müşteri memnuniyeti sağlayarak müşteri ile birlikte iş ortaklığı çerçevesinde çalışmak.  
Bilgi, beceri ve Davranış Açıklamaları(Davranışsal Göstergeleri):
 
  • Müşteri ihtiyaçlarını aktif bir biçimde dinler.
  • Müşteri beklentileriyle ilgili net olmayan noktaları açıklığa kavuşturur ve teyit eder.
  • Müşteri sorunlarını çözebilmek için gereken ilgiyi gösterir.
  • Verilen hizmet ya da ürünle ilgili gelişmelerden müşteriyi haberdar eder.
  • Karşılıklı olumlu sonuçlar yaratacak uzun dönemli ortaklılar kurar.
 
Adayın söz konusu yetkinliklere sahip olup olmadığı, davranışsal mülakat tekniği kullanılarak sorulan sorular sonucu adayın aktardığı kritik vakalardan yararlanılarak değerlendirilir. Amaç, kritik vakada yer alan davranışsal göstergeleri bulup, tespit edilen davranış göstergelerinin hangi yetkinlik veya yetkinliklere ait olabileceğini incelemektir.
 
Yetkinlik                                   Yaratıcılık
Soru                                          Yaptığınız işe yenilik getirmeniz gerektiği bir olay anlatabilir misiniz?
İzleme Sorusu                          Bu durumda ne yaptınız?
 
Yetkinlik                                   Karar Alma
Soru                                          İş veya okul hayatınızda vermek zorunda kaldığınız zor bir kararı anlatır mısınız?
İzleme Sorusu                          Kararınızı etkileyen en önemli unsurlar nelerdir?
 
Yetkinlik                                   Olumlu İnsan İlişkileri
Soru                                          Özel veya iş hayatınızdan başka insanlar ile iş yoğunluğu içinde bulunmanızı gerektiren bir durumu anlatır mısınız?
İzleme sorusu                          Nasıl bir tecrübeydi?
                                                  Ne tür zorluklarla karşılaştınız?
 
Yetkinlik                                   Bağımsız Çalışabilme
Soru                                          İş yerinizde kendi kendinize halletmek zorunda olduğunuz sorumluluklarınız nelerdir?
İzleme                                       Neler yaptınız?
 
Yetkinlik                                   Strese Dayanıklılık
Soru                                          Baskı ve stres altında çalışmak zorunda kaldığın bir zamanı anlatır mısınız?
İzleme                                       Bu ortam nasıl oluştu?
                                                  Nasıl başa çıktınız?
                                                  Olayın diğer sorumluluklarınıza etkisi ne oldu?
 
Cengiz Karaman
HUMAN KAPİTAL İNSAN KAYNAKLARI VE DAN.HİZ.ŞTİ.