YENİ MEZUNLARIN EN BÜYÜK SERMAYESİ: STAJDIR

Staj neden önemlidir?
Staj yapmak öğrencinin kendisini tanımasında önemli fırsatlar sunmaktadır.İşletmeleri, iş süreçlerini, bölümler arası ilişkileri anlama, gelecekte kariyer yapacağı  mesleği seçmede önemli katkılar sunmaktadır. Bu yüzden staj; gerçek anlamda iş hayatına hazırlık sürecidir.Öğrencilerin yaz dönemlerini olabildiğinde staj yaparak geçirmeleri büyük önem taşımaktadır.Staj ayrıca eksik yönlerin de farkına varılmasında önemli katlılar sunar.Staj yapılan işletmelerde profesyonel insanlarla ilişkiler kurularak onların tecrübelerinden yararlanma fırsatının yakalanması açısından da büyük önem taşımaktadır.

Öğrencilerin yaptığı stajın kariyerlerine ve iş bulmalarına etkisi nedir?
Yaz dönemlerinde yapılan stajların işe giriş sürecinde önemli katkısı vardır.Firmalar yeni mezunlarda staj yapan adayları tercih etmektedir.Biz de insan kaynakları firması olarak yeni mezunlarda staj yapan adayların arkasında duruyoruz. Müşteri firmalarımız adayların yapmış oldukları stajları çok önemsediklerini görmekteyiz. Staj yapmayan adaylar genelde ‘’tembel öğrenci’’ imajı vermektedir.Mülakatlarda staj yapmayan yeni mezunların anlatacakları bir şey olmadığı için işe girişte ciddi şekilde zorlandıklarını görmekteyiz.

Staja Türkiye'de ve Türk firmalarında bakışı?
Her işletme yıllık olarak staj kontenjanını açıklamaktadır. Stajyer öğrencilerin de işletmelere önemli katkıları olabilmektedir. Bir çok operasyonel işlerde, proje bazlı işlerde etkin olmaları sağlanmaktadır. İşletmeler gittikçe staja daha fazla önem vermeye başlamışlar. İşletmeler stajyer alırken ilerde kadrosunda değerlendirebileceği öğrencilere dikkat etmektedir.İşe alım politikalarından biri de kendi işletmesinde staj yapanlara öncelik verme insan kaynakları politikalarından biri durumuna gelmiştir.

Stajı getir götür, fotokopi çek olarak görülmesi doğru değildir. Bu biraz da staj yapılan kurumun politikasına bağlıdır.Öğrenci gerekiyorsa bunu da yapmalıdır.Bir çok işletmenin stajla ilgili prosedür ve talimatları vardır.Stajer öğrenciler için özel programlar hazırlanmaktadır. Staj yapılacak işletme seçimi önemlidir. Öğrenciler staj yapmak için kendileri direkt mücadele etmelidir. Araya başkalarını koyarak staj yeri bulmak çok doğru değildir. Özellikle meslek liselerinden alınan stajyer öğrenciler tamamen bu mantıkla düşünülmektedir.


Verimli bir staj için neler yapılmalıdır?
Staj zamanlarına dikkat edilmelidir.Yaz dönemi stajı için Mart-Nisan döneminde staj yapılacak yer bulunmalıdır.Hangi sektörde, hangi bölümde staj yapılacağı konusu çok iyi araştırılmalıdır.Staj yapılacak firmalar internet üzerinden araştırılmalı, firmaya staj başvurusu için önceden firmanın ürünleri,hizmetleri, rakipleri, tedarikçileri ve kurumsal alt yapısı iyi araştırılmalıdır. Staja başladıktan sonra sadece bir bölümde değil diğer bölümlerin de temel iş süreçlerini öğrenmek için insan kaynakları bölümünden destek istenmelidir. Meraklı olmak firma yetkililerinin hoşuna gideceği için staj boyunca neler öğrenmek istedikleri ile ilgili önceden bir plan hazırlamalıdır. Stajyere kimse iş vermek için özel bir çaba sarf etmeyebilir. Ancak öğrenci işletmedeki zamanını etkin kullanmak için kendini zorlamalıdır.Naylon staj yapmamalı, olabildiğinde stajını uzun tutmalı, işyeri kurallarına ve talimatlarına kesinlikle uymalı, firma için etkili bir iletişim kurmalıdır. İşletmede daha fazla sorumluluk alma isteğini ortaya koymalıdır. Öğrenci staj boyunca öğrendiği ve yaptığı işleri dökümante etmeli ve ilerde bunu kullanmalıdır. Bölümdeki çalışanlarla iyi bir iletişim kurarak onların güvenini kazanmalı.

Stajın yaşı var mıdır ?
Yasal anlamda stajda elbette bir yaş sınırı var. Ancak staj süreci eğitim dönemine denk geldiği için öğrencilik yıllarındaki yaşlar staj için uygundur. Genelde 25 yaşını geçmiş öğrencilerin staj yapmaları daha zor olabilir.

Firmalar Stajyerlere nasıl davranmalıdır ?
Firmalar stajların hem öğrenci hem de kendisi için yararlı olması açısından mutlaka bir yazılı politikası olmalıdır. Stajyeri hangi kriterlere göre seçeceğini (stajyer talep formu), işe alımda bunlardan nasıl yararlanacağını, kontenjanını ve hangi bölümlerde değerlendireceğini ortaya koymalıdır. Tüm stajyerlerle ilgilenecek bir staj koordinatörü atamalıdır. Staj başladığında tüm öğrencilere firmanın vizyonu, misyonu, kurumsal kültürü, iş güvenliği, kalite sistemleri ve firmada uygulanan projeler hakkında oryantasyon eğitimleri düzenlemelidir.Staj dönemi öğrencilerin staj performanslarını ölçmelidir. Stajyer firma için de bazı maliyetler getirdiği için bu sistemin işletmeye yararlı olmasını sağlayıcı alt yapıyı kurmalıdır.

Sektörlere göre stajın farkı var mı?  
Her sektörde stajın etkinliği ve ölçümü farklıdır. Üretim sektörü ile turizm sektöründe staj yapmanın farlılıkları bulunmaktadır. Bu yüzden sektör seçimi bu aşamada önem arz etmektedir. Finans ve muhasebe bölümünde staj yapanlar, staj yapılan işletmelerde kullanılan muhasebe ve ERP programlarını öğrenmek için çaba göstermeleri gerekir. Bu bölümlerdeki süreçlerin içine girmek için iyi bir iletişim kurmalarını öneriyorum.Bunun için bu bölümlerde çalışanların  güvenini kazanmaları onlara finans ve muhasebe süreçlerinin neler olduğunu öğrenmek için fırsatlar sunabilir.

Stajyerlerin firmalara katkısı nedir?
Hem işletmelerde yıllarca çalışmış biri olarak stajın işletmelere önemli katkılarının olduğunu gördüm. Her şeyden önce sosyal bir sorumluluk gereği bu işletmeler açısından önemlidir. Özelikle meslek liselerindeki öğrencileri stajları daha uzun olduğu için işetmeler için çok yararlı olmaktadır.İşletmeler operasyonel işleri stajyer öğrencilere vererek asıl işere odaklanmakta ve verimli çalışmalara daha fazla zaman ayırmaları mümkün olmaktadır. Staj işe alım kaynaklarından biridir. Bu da işe alım maliyetlerini azaltmaktadır. Firma çalışanlarının tavsiyesi ile staj alınması bu çalışanların firmalarına olan motivasyonlarının artmasına neden olmaktadır. 

Cengiz KARAMAN
www.humankapital.com.tr  
HUMAN KAPİTAL İNSAN KAY. & DAN.Z HİZ. LDT.ŞTİ.